Yoğun bir mesai dönemindeyim ve ne zamandır merakla beklediğim Artlantis 2.0′ın “getirdikleri-götürdükleri” hakkında zamandan zaman çalabildiğim kadarıyla ufak tefek incelemeler yapıyorum. Bu yazıda okuyacaklarınızın Artlantis 2.0 için bir ön-izleme niteliğinde olacağını peşinen belirteyim. Yeni versiyonla beraber gelen yenilikler kuşkusuz göz kamaştırıcı. İncelememin bu ilk bölümünde sadece Artlantis Render bölümüne yer vermek istiyorum. İkinci bölüm olarak Artlantis Studio kapsamında animasyon, vr panaroma vs. başlıklara değiniriz…

Başlarken:

Artlantis 2.0′ı kurcalamaya hemen başlayalım! İsterseniz ArchiCAD 11 için çiçeği burnunda “Artlantis 2 Export Add-on”unu bu adresten indirebilir ve hemen çalışmaya başlayabilirsiniz. Ya da kurulum klasöründe bulunan örnek dosyalar üzerinden testler yapmaya başlayabilirsiniz. Benim bilgisayarımda C:\Program Files\Artlantis Studio 2\Scenes adresinde yer alan klasörde, varsayılan ayarlarıyla “antrenman yapılmayı” bekleyen dosyalar var. Kurulumda başka bir adres göstermediyseniz muhtemelen sizde de aynı klasördedir. İsterseniz ilk testlerinizi bu örnek dosyalarla yapabilirsiniz. Mesela ben yukarıdaki çalışmada Flat klasöründeki dosyayı kullandım. Ya da “eski dosyamı açayım, onda denemeler yapayım” derseniz burdan buyrun:

Eski Artlantis dosyalarını açmak…

Eğer Artlantis 1.2 dosyasını (ben daha alt sürümdeki dosyaları denemedim) açmak isterseniz bazı şeylerin yeni rendır motoruyla değiştiğini, bazı ayarların artık eskisi gibi olmadığını, bunlarda değişikliğe gitmek gerekebileceğini anlatan bir pencere açılıyor. İlk sürprizi burada yaşıyoruz. Eski dosyadaki ışık kaynaklarının değerlerini 500 vs. yapmak isteyip istemediğinizi soruyor bu pencerede.

Bir de “sizin dosyanız eski, başına bişey gelmesin, isterseniz dosyanızın bir yedeğini alayım” gibilerden bir ikaz penceresi daha açılıyor. Eğer “Evet”i seçerseniz Artlantis, dosya adının sonuna “_backup” kelimesi de ekleyerek bir yedeğini alıyor. Yoksa eski dosyanızı eski sürüm Artlantis ile açamayacağınızı belirteyim.

Yenilikler ve iyileştirmelerle dolu bu versiyonda bir kısmı “şekli” iken bir kısmı da (hatta büyük çoğunluğu) “altyapı” çapında yapılmış diyorum. Başlıklar halinde inceleyelim:

Arayüz:

Genel:

• Bütün bölümlerde (Shader, Light, Heliodon, Object…) ilgili bölümün listesini görmek için kamera ikonunun yanındaki liste ikonuna tıklamanız yeterli. Yine isterseniz tek tuşla kapatabilirsiniz.
• 2D ekranı farkedilir şekilde hızlı. Abartmıyorum, gerçekten çok hızlı. Yalnızca şunu belirteyim ki eğer projeniz yoğunsa bilgisayarınızın kapasitesine bağlı olarak zaman zaman performans problemleri yaşayabilirsiniz.
• Önizleme renderının görünüm efekti değişmiş. Hesaplama aşamaları arasında yumuşak geçişler var.
• Rendır 4 aşamada alındığı için görünümü de değişmiş. Artık satır satır tarama yapmak yerine kare kare işlem yapıyor.
•  ”Media Catalog” ve “Album” birleştirilerek tek bir “Catalog” başlığında toplanmış. Aşina olduğumuz “ağaç yapılı klasör görünümünde” olan bu yeni arayüz ile herşey elimizin altında olabilecek.

1. Favorites 2.Thumbnails 3.Media Preview

• Use Refenrence File… “Replace current shaders with reference file shaders” kutusunu işaretledikten sonra Import başlığı altındaki Işık, Güneş, Obje, Perspektif… gibi ayarlara tek tek tıklamaktan bıkmıştım. Demek ki başkaları da benim kadar rahatsız olmuşlar her seferinde bunlara tıklamaktan ve “Add all-hepsini ekle” ve “Add none-hiçbirini ekleme” gibi hazır iki adet buton yerleştirmişler.

Shader:

• Specular ve Roughness olarak bildiğimiz parametreler yerini sadece Shininess’e bırakmış. Öntanımlı değerlerle tamamen mat, az parlak, tamamen parlak malzemeler elde etmek mümkün.Tabii ki kendi istediğiniz etkiyi elde etmeniz için parametrelerle oynamak size kalmış.
• Herbir malzemeye ait dokular (texture) malzeme listesinde alt başlıklar halinde listelenmesiyle kullanım kolaylığı getirilmiş.

Kamera:

• Radiosity’nin her kamera için varsayılan değeri artık “ON” olarak kabul ediliyor. Render motorundaki yenilik dolayısıyla mekanlardaki aydınlanma değeri başka şekilde ayarlandığından artık Radiosity ayarlarıyla ilgili rendır seçeneklerindeki “Low-Medium-High”şeklinde üç seçenekten başka birşey bulunmuyor.
• Dept of Field (DOF) da sadelikten nasibini almış. Kutuyu seçip de aktifleştirirseniz yanındaki mink ikona tıklayıp sahne üzerinde herhangi bir yeri seçerek DOF efektini dilediğiniz gibi şekillendirebilirsiniz.

Işık Kaynakları

• Artık tek tip ışık kaynağımız var. Bir önceki sürümde Point, Spot, Parallel şeklinde 3 adet olan ışık kaynakları açılışta spot olarak gelen ve “Angle” değerini 360 yapmakla kolayca “Point”e çevrilen tek ışık kaynağı şeklinde çözülmüş. Eğer önceki sürümlerde Parallel Light kullanıyor iseniz (ben hiç kullanmadım desem yalan olmaz) bunun için yeni taktikler bulmanız gerekecek.
• Lensflare daha anlaşılır bir şekilde, yanyana 4 minik resimden oluşuyor. Aktifleştirdiğinizde 4 şekilden birini seçip alttaki varsayılan “100″ değerini değiştirerek istediğiniz Lensflare efektinizi elde edebilirsiniz.



• Işığın güç değeri 500′le başlıyor! Evet, şimdiye kadar alışık olmadığımız bu sayı ışık kaynakları için “ön tanımlı” değer.
• Artık Light ile Target’ın X ve Y koordinatları eşitse -yani tam üstüsteyse- 2D ekranında plan görünümünde dokununca ikisi de hareket ediyor. Önceden target sabit kalıp sadece light hareket ediyordu. Bu çok önemsiz gibi görünen minik düzeltme ile işlerimiz daha da kolaylaşacak.
• Point Light için Soft Shadow yoktu bir önceki sürüme kadar. Spot Light için gölgelerde yumuşatma yapabiliyorken Point Ligth için bunun mümkün olamaması gerçekten çileden çıkarıyordu. Neyse ki şimdi bütün ışık türleri için bu mevcut.
• Automatic balance of light powers: Dışarıda gece ya da gündüz olduğunda iç mekandaki ışık şiddetinin de dengeleneceğini hayal edebilir miydiniz? Artık hayal etmeye gerek yok, çünkü Artlantis bunu bizim için yapıyor. Işık şiddetinin otomatik dengelenmesi diyebileceğimiz bu özellik sayesinde özellikle animasyonlarda, ışık simülasyonlarında çok ama çok faydalanacağız gibi görünüyor.

Heliodon

Heliodon için tek kelimeyle “mükemmel” denebilecek yenilikler getirilmiş. Güneş, ay ve gökyüzü simülasyonunun gerçekçiliği için adeta “olay bitmiş” diyorum.

• Güneş konumlandırma için iki yeni seçenek eklenmiş. Manual ve 45° bakış açılı bu iki seçenek ile Artlantis, mimari sunumlarda güneşin konumu için daha kullanışlı hale gelmiş.
• Hepimizin elinin altında mutlaka 3-5 tane “bulutlu arka plan resmi” bulunur. Peki bulutların ya da kısaca gökyüzünün Artlantis tarafından otomatik üretilmesine ne dersiniz? Heliodon için artık bu mümkün. Artlantis bulutları parametrik olarak üretiyor. Aşağıdaki örneklerde arkaplanda bulut resmi kullanmadım. Gökyüzü tamamen Artlantis 2.0′ın becerisi



• Eğer bulutlar güneşin önünü kapatacak yoğunluktaysa ve eğer isterseniz Güneş ışıklarnın bulutlar tarafından engellenmesini sağlayabilir, böylece daha gerçekçi sahneler elde edebilirsiniz. Bunun için “Clouds Mask Sun” seçeneğini aktifleşirmeniz gerekiyor.
• Güneşin pozisyon ve bulut hareketleri gibi parametrik bütün özellikleri, animasyonlada da kullanılabiliyor.
• Radiosity olmadan hesaplanan Sky Illumination’daki farkı göreceksiniz. Saçak diplerinde oluşan lekelenmeler gibi birtakım hatalar bu sürümdeki yeniliklerle tarihe karışıyor.

Shaders

• Üstüste TAM çakışan kaplamalar yapabilmek imkansızdı. Eğer biraz “code” kurcalama alışkanlığınız var idiyse mevcut shader’ları düzenlemek bir yere kadar mümkündü. Çağdaş bütün render programlarında bulunan bu minik özellik nedense bu versiyona kadar geciktirildi. Bu iyi habere bir ekleme daha yapayım: Tools>Create Shader From… ile hazırladığımız shader’ı kaydetme imkanımız oluyor. En alttaki Save as Shader… ile kaydettiğimiz bu yeni malzemeyi düzenlemek için yine aynı menüyü kullanıyor, sonra işimiz (düzenleme) bitince tekrar kaydediyoruz.
• Add Texture… için yeni dosya formatları eklenmiş. Mesela animasyonlarımız için “*.mov, *.avi, *.mpeg” formatlarının desteklenmesi müthiş. Artık televizyonda film gösterebileceğiz
• Yeni versiyonda yeni shader’ların eklenmiş olduğunu görüyoruz. En çok kullandığım “a Surface” klasörüne aşağıdaki dört shader eklenmiş:

  

  “Shaders: Procedural, Mirror, Transparent, Marble, Lines” gibi “Artlantis R” öncesi sürümlerdeki emektar shader’ların yerine bunlar gelmiş sanırım.Bu dört yeni shader’da dikkatimi en çok çeken şey “Aluminium”daki yansıma oldu. Giderek flulaşan yansımalar artık mümkün. Yukarıda da görüleceği üzere Aluminium’daki yansıma çok hoş. Artık mutfak rendırlarında inoks efektini kolayca verebileceğiz

• Eski shader’lardan bazılarının özellikleri değiştirilmiş. Genelde bütün shader’larda bulunan “Roughness-Shinines” parametreleri ve halilye o eski grafik sunum yerine şimdi sadece Shininess var. Gerekli ayarlar Reflection katkısıyla kolayca yapılabiliniyor.
• Dikey ve yatay aynalama yapabiliyoruz. Bunun için önce dikey ve/veya yatay tekrarlamayı seçmek lazım.

  

Objeler

Bir önceki versiyondan farklı olarak ilk dikkati çeken şey animasyonlu objelerin eklenmiş olması. Animasyon kısmıyla ilgili inceleme yapamadığım için bu konudaki yeniliklerle ilgili aktarımlarımı bir sonraki zamana bırakıyorum.

Rendır

Rendıra ilişkin yenilikleri en sona attım zira yukarıda aktarmaya çalıştığım bütün maddeler netice itibariyle rendıra yönelik adımlar. Rendır motorundaki bütün iyileştirmeler ve geliştirmeler program genelini de etkilemiş ve arayüz dahil hemen hemen heryerde kendini belli etmiş. Özetle rendır ile ilgili şimdilik aktarabileceklerim şunlar:

• Rendır butonuna basınca Rendering Preview, Smoothing Preview, Anti-aliasing, Post Processing şeklinde 4 aşamalı rendır süreci başlıyor. Bu her aşama için “Elapsed Time“, eklenerek giderken “Estimated Remaining Time” sadece ilgili aşamanın süresi hakkında bilgi veriyor. Bu da toplam tahmini kalan süre hakkında bilgi alamamak demek oluyor. Kamera ayarlarında “Post Process” seçilmemiş bile olsa yine de ilk 3 aşamadan sonra bir de “Post Processing” aşamasına bir anlam veremedim. Eğer başka bir işlem yapılıyorsa, adı değişmeliydi, mesela “Final Phase”gibi…

  

• Anti-aliasing berbat!!! Şimdilik başka birşey söylemek istemiyorum :-S
• Render süresi: Daha hızlı olmasını beklediğim yeni render motoru ne yazık ki hayal kırıklığına uğrattı. Beklemeye değse de yine de daha fazla beklemek işime gelmiyor. İnsanoğlu işte, arzuları bitmek tükenmek bilmiyor
• Render işlemi sırasında önceden “dosyaismi_Temporary.tga” dosyası oluyordu. Artık o kısmen kaldırılmış. Kısmen diyorum, render işlemleri bittiğinde yukarıda bahsettiğim “Post Processing” aşamasında mevzubahis “*.tga” dosyası bir an görünüp hemen kayboluyor. Bitmemiş render dosyasını bir yerde kaydediyordur mutlaka ama senelerdir devamedegelen bir özelliği -yerine daha işe yarayan birşey koymadan- neden değiştirdiler ki?
• Sahnenin “aydınlanma” değerini Post-Process penceresinden ayarlıyoruz artık. Tıpkı Photoshop’taki gibi “contrast” ve “brightness” seçenekleriyle oynayarak sahnemizde olmasını istediğimiz aydınlanmayı sağlıyoruz.

… keşke

Buraya kadar çoğunlukla beğendiğim yönlerinden bahsettiğim Artlantis’in 2.0′ın olumsuz yönleri yok değil. Satır aralarında biraz temas etmiştim ama gözüme takılan tüm olumsuzlukları bu başlık altında toplamak istiyorum ve diyorum ki: Keşke…

• Render süresi daha kısa olabilseydi: Yeni rendır motoru için böyle bir performans düşüklüğünü beklemiyordum doğrusu. Elde ettiğim sonuçlar bir önceki versiyona göre tabii ki mükemmel ve biraz daha beklemeye değer diyorum ama “çalışmaya devam” diye ekliyorum.
• Performans daha iyi olabilseydi: Dosyanız biraz yüklüyse bilgisayarınızın donanımına bağlı olarak performans kayıpları yaşanıyor. Aslında bu çok olağan bir durum. Modeliniz ne kadar yüklüyse rendır işlemleri de o kadar yavaşlayacaktır. Ancak mesela toplamda 1 saat 20 dakika sürebilen bir rendırın 45-50nci dakikalarında takılıp dakikalarca işlem yapmaması, sonra işlemi iptal etmenize rağmen bir türlü Artlantis’in kapanmaması, hatta Görev Yöneticisi’ni kullanmak zorunda kalmanız, ardından “rakamlardan oluşan garip ismine ilave olarak bir de uzantısız” megabaytlarca 3-5 adet “temporary/geçici“dosyanın klasörünüzde öylece kalakalması… Evet bütün bunları yaşadım ve proje teslim öncesi yaşamak istemeyeceğiniz kadar canınızı sıkan problemler olduğuna dikkatinizi çekerim.
• Anti-aliasing daha iyi olabilseydi: Balkon korkulukları deyince aklıma “anti-aliasing” (1) (2) geliyor ve bu Artlantis’te hala yeterli olgunlukta değil. Keşke Anti-aliasing’i “High“seçtiğimizde gerçekten de “High Quality” sonuç alabilsek. Varsın bekletsin, ben razıyım. Beklemek istemezsem zaten “Medium”u seçerim
• Batch Render artık bu sefer düzgün çalışabilseydi: Kaçıncı güncellemeden bu yana bilmiyorum ama uzunca bir süredir Batch Render ile aramız çok kötü. Çalışmamakta ısrarlı bir bu özellik arayüz olarak da hala yerinde sayıyor. Öncelikle Batch Render ekranı birdenbire çalışmaya başlamamalı diyorum. Arayüz daha kullanışlı hale getirilip bir nevi Batch Render Manager havasında tasarlanmalı, dosya tipi, hedef dosya adresi gibi birtakım basit düzenlemeler bu ekrandan yapılabilmeli. Hatta burdan proje direkt açılıp içindeki kameralar seçilebilmeli, isteğe göre fasklı dosyalardan farklı kameralar vs. ile bir “Render List” oluşturulabilmeli. Bunlar zaten ver diyeceksiniz ama tek merkezden kontrol edilmesi daha kullanışlı olacaktır.
• RPC desteği gelseydi!!! RPC hala neden desteklenmez ki?
• ArchiCAD ile beraber olabilseydi: Bunca senelik mutlu beraberliklerini neden resmiyete dökmüyorlar ki? Gayet iyi anlaşan bu ikilyi günün birinde beraber görebilmek umuduyla…

Final

Herşeye rağmen, tek kelimeyle bayıldım, çok ama çok beğendim. Abvent’e, beta tester’lara ve bu işe gönül verenlere şükranlarımı iletiyorum. Başarılarının devamını diliyor, bizim naçizane eleştirilerimizi yapıcı olarak dikkate almalarını ümit ediyorum.

NOT: Bir ön izleme niteliğindeki bu yazımın %90′ı bir ay önce bitmişti ve -başlarken de temas ettiğim gibi- final gerçekten çok yoğun olan mesaimin el verdiğince ancak bu günlere kadar sarktı. Şunu da belirteyim: “birileri okurken sıkılmasın, fazla uzatmayım” diye hiçbir gayrette bulunmadığım için biraz uzunca olmuş olabilir, yapacak birşey yok