ĞŞİ… Bu üç harfe dikkat edin! Senelerdir bilgisayar kullanırım da hala şu Türkçe karakter hatalarına çözüm bulunamayışına yanarım. Nedir “Türkçe Karakter” diyecek olursanız, çok detaya girmeden “ç, ğ, ı, İ, ö, ş, ü harfleridir” diyebilirim. 7-8 sene önce ArchiCAD -5.1 MacOS sürümü- kullanılan bir mimarlık bürosunda, üzerinde çalıştığım dosyadaki işlerime devam etmek üzere eve getirdiğimde, Türkçe karakterler bulunan obje isimlerini masaüstünden silememiştim. Sinir bozucu bu durumu eniştemin DOS bilgisiyle aşabilmiştim. Türkçe karakterlerde yaşadığım sıkıntılar bu hadiseyle bitmedi tabii. Devam etti ve ediyor da…

İzmir’in eskilerinden sayılabilecek bir büronun AutoCAD ile tanıştığı zamanlarda part-time olarak işe başlamıştım. İlk uygulama projesinin başlık paftası için tanıdık bir bürodan “başlık paftası *.dwg’si” istedik. Gelen dosyadaki Türkçe karakterler nedense okunamıyordu. sanırım ilk böyle başladı Türkçe karakter problemlerim. STATIK PROJE, BELEDIYE ONAYI gibi yazıları görünce nasıl da garipsemiştim. Hepsini tek tek düzelttim de öyle baskıya gönderdim.

O seneler cep telefonlarının yeni çıktığı senelerdi ve SMS özelliği dikkatimi çekmiş, ilk telefonumu o zaman almıştım. SIM kartlara 10 haneden fazla isim yazılamadığı için telefon rehberindeki isimlere kısaltma bulabilmek için nasıl zorlanırdık. Yetmezmiş gibi Türkçe karakterlere 1′den fazla karakter muamelesi yapılıp 10 hane’den çalıyordu. “Asım Güzel>Asim Guzel, Şakir Ağrılı>Sakir Agrili, Fırat Küçük>Firat Kucuk” gibi daha da çoğaltılabilecek traji-komedileri sanırım hepiniz hatırlıyorsunuz.

Yine aynı senelerde aldığım CASIO Pocket Viewer ile de anlaşamadık. Outlook ile senkronize olabilen bu cihaz bütün telefon rehberimi yanımda taşıyabilme imkanı veriyordu. Panasonic G520′lerin yeni çıktığı zamanlarda bütün şantiye işlerimi organize edebilmek için dijital bir ajanda olarak yanımdan hiç ayırmadığım bu cihazın Outlook’ta yazdığım herşeyin Türkçe karakterlerini bozarak senkronize etmesi neyse ki minik (!!!) bir problemdi ve Dell AximX30′a terfi edene kadar -4 sene- bu problemle beraber yaşadım.

1. Öyle böyle derken bu günlere geldik. Sene 2008… En çok kullandığım programlardan ArchiCAD ve Artlantis de zaman zaman Türkçe karakterler konusunda naz yapıyor. Birkaç örnek vereyim:
2. ArchiCAD’de eğer kullandığınız kütüphane klasörlerinin adları ya da adreslerinde Türkçe karakter bulunuyorsa yandınız demektir. Zira ArchiCAD kafası estiğinde bu kütüphane klasörlerini tanımayabilmektedir. Birkaç kez ısrarla tanıtırsanız ancak vazgeçebiliyor.
3. ArchiCAD 10′un kurulumu için şöyle saçma bir yöntem izledik vaktiyle: “Bölge ve Dil Seçenekleri”nden içinde Türkçe veya Türkiye geçen herşeyi English filan yapıp sonra kuruluma geçip, bitince yeniden eski haline getiriyorduk. Neden? Kurulumu yapan Java arayüzü bilgisayarımızdaki Bölge ve Dil ayarlarımızın Türkçe olmasından etkileniyordu da… Sanki bir alakası varmış gibi :-S
4. Yine ArchiCAD ile çalıştığınız projenizde Türkçe karakterler kullanabilseniz bile mesela pafta isimlerinde o kadar şanslı olamayabilirsiniz. Layout Name (pafta adı) olarak “ZEMİN KAT PLANI” yazdığınızda bir üst sürümde büyük “i” harfinin artık Y ile İ arasında birşeye dönüştüğünü gözlemlerseniz panik yapmayınız. Sadece saçma bir detay (!) hatası yüzünden belki de sizin yarım günlük mesai kaybınız demek olacaktır, o kadar. ArchiCAD 10 ile hazırladığım bir projemde ArchiCAD 11′e geçişteki yaşadığım sancıları hatırlıyorum da…
5. Artlantis’te rendır dosyasını mesela *.tiff uzantılı olmasını istiyorsunuz. Rendır seçeneklerinden bunu ayarlayabiliyorsunuz ki buraya kadar hiçbir problem yok. Ancak eğer projenizin bulunduğu klasörün adında ya da adresinde Türkçe karakterler varsa, Artlantis rendır dosyasını dosyaadı_Temporary.tga dosyasını sizin istediğiniz formata getiremeyecektir. Bunu keşfettiğimde (!) dünyalar benim olmuştu… Ne mutlu ki Türkçe karakterlerle yaşadığım bir problemimi daha halletmiştim!!!
6. Yeni gelen araçlar sayesinde uzunca bir süredir GDL objeleriyle ilgili bir çalışma yapmıyorum, gerek kalmıyor çünkü. Ama ilk dönemlerden hatırlıyorum ki GDL objelerinin parametre isimlerinde Türkçe karakter kullanamıyordum. Sırf bu yüzden büyük harf kullandığım da oldu. Hatta bazen canım sıkılıp da İngilizce isim vermeye başlamıştım. Bu arada parametrelerin UI’de görünen isimlerinden bahsediyorum tabii ki

Meşhur Yahoo! ve Hotmail da Türkçe karakterler konusunda sıkıntı sebebi olabiliyor. Yahoo biraz daha ılımlı ama Hotmail affetmiyor. Gmail ile çok sıkıntı yaşadığım söylenemez.

Bir başka örnek de ekşisözlük gibi türkçe içerikli meşhur web sitelerinden vermek ve konuyu yavaş yavaş sonlandırmak istiyorum. Tükçe içerik yayınlamasına rağmen Türkçe kararkterleri otomatik çeviren ekşi sözlüki acaba neden Türkçe karakterlere bu kadar radikal bir ters duruş sergiler? Bir eleştiri olarak değil, gerçekten çok merak ediyorum. Neden encoding (karakter kodlama) ile çözüm aranmıyor ki? Mesela iletişim linkinde şöyle bir cümleden alıntı yaptım: ” merhaba! a$agida gordugunuz formu doldurarak ek$i sozluk ekibiyle irtibata gecebilirsiniz. $ikayet mesajinizin alindigina dair“…

Bütün bunların ve hatırlayamadığım detayların sonunda artık Türkçe karakter içeren kelimeleri bilgisayarımda kullanmakta zorlanıyorum. Fobi denilebilecek bu halim için bir kelime bile buldum: Encodingphobia!!! Yakıştı, evet, artık tıp dünyasına yeni bir kelime eklenebilir! Bilgisayar programcılarının daha akıllı bir sistem bulacakları güne kadar bu kelime kullanılabilir

Acaba suç kimde, nerede? Kullandığımız işletim sistemleri arasında “Karakter Kodlama” standardının olamayışında mı? Aslında bu konu hiç de yeni değil ve birtakım standartlar zaten var. Acaba programcılar mı suçlu? Birçok ülkeden kullanıcıları hedeflemek çok mu zor? Türkçe karakter problemini eğer bir cihazla yaşıyorsak, bu cihazın Türkiye dağıtımcısı mı suçlu yoksa?

Peki, biz bize sunulan bu paketten daha iyisini hak etmiyor muyuz? Aynı parayı -belki de daha fazlasını- vermemize rağmen pazardaki çürük elmaları neden hep bize veriyorlar? Türkçe konuşmak, yazmak bilgisayar ortamında ne zaman “tamamen sıkıntısız” olacak?

Karakter probleminin sadece Türkçe ve Türkiye için geçerli olduğunu sanmıyorum tabii ki. Nasıl “2000 Yılı Sendromu” diye bir trajedi yaşadıysak ve nasıl bunun üstesinden gelindiyse, karakter uyuşmazlığı probleminin de üstesinden gelinebileceğine inanıyorum. Ümitliyim, bekliyorum…